ตอบคำถามแนะแนวการศึกษาด้าน Game Design

มีคนมาถามบ่อย ๆ หลาย ๆ คำถามซ้ำ ๆ ก็ขอมาตอบไว้ตรงนี้ที่เดียวเลย จะได้ง่าย ๆ

• Version 1 — 10 เมษายน 2022 — ร่างที่ 1 เขียนหนแรก
• Version 1.01 — 10 เมษายน 2022 — เพิ่มคำถามที่ 5 เกี่ยวกับเรื่องการออกแบบ
• Version 2.0 — 12 เมษายน 2022 — เพิ่มคำถามที่ 6
• Version 2.1 — 12 เมษายน 2022 — เพิ่มรายละเอียดคำถามที่ 6
• Version 2.2 — 27 กรกฎาคม 2023 — เพิ่ม link youtube

List คำถาม

• อยากทำงานเป็นนักออกแบบเกม ควรเริ่มที่ไหน?
• ไม่อยากเข้าเรียนในมหาวิทยาลัย game design เรียนเองได้มั๊ยครับ?
• ถ้าจะเรียนรู้ด้วยตนเองควรเริ่มที่ไหน?
• มีหนังสืออะไรแนะนำมั๊ยครับ?
• ถ้าจะเรียนรู้เรื่องการออกแบบควรทำอย่างไรครับ?
• นักออกแบบเกมควรมีความรู้เรื่องใดบ้าง?

จุดตั้งต้นทุกคนควรจะรู้ก่อนว่างาน design ไม่ว่าจะเป็นแขนงไหนก็ตาม ไม่ได้จบแค่การคิดไอเดียเฉย ๆ มันต้องดูแลให้ไปถึง end product ซึ่งมันต้องออกมาดีด้วย การจะเรียนอะไรสุดท้ายก็คือคุณไปทำงานได้มั๊ย? ได้ฝึกฝนการออกแบบจริง ๆ มั๊ย? เคยทำงานจนครบ loop หรือเปล่า (จบจนถึงงานที่ดีไปถึงผู้ใช้งาน)? เพราะฉะนั้นต้องคิดว่าเรียนที่ไหน หรือศึกษายังไงเราถึงจะได้ความรู้ที่จะมาทำงานออกแบบเกมได้?

อยากทำงานเป็นนักออกแบบเกม ควรเริ่มที่ไหน?

ถ้าอยากทำงานจริง ๆ อยากให้เข้าไปเรียนในมหาวิทยาลัยหรือหลักสูตรอะไรสักอย่างจริง ๆ จัง ๆ ครับ เพราะว่าคนที่จบมหาวิทยาลัยอย่างน้อยก็เป็นเครื่องแสดงว่าผ่านอะไรมาบ้างแล้ว การทำงานเอกสาร การบริหารเวลา การทำงานเป็นทีม วินัยในตนเอง

อ่านเองได้มั๊ย ได้ แต่จะนาน ถ้าสงสัยลองไปดู คำถามที่ 2

---

ไม่อยากเข้าเรียนในมหาวิทยาลัย game design เรียนเองได้มั๊ยครับ?

ได้แหละ แต่มันไม่ได้ทุกคน ถามตัวเองก่อนว่า ตัวเองมีวินัยขนาดไหน? คุณบังคับตัวเองให้เรียน 7 วิชาภายใน 3-4 เดือนได้มั๊ย? นั่งอ่านนั่งเรียนวันละ 6-7 ชั่วโมงติดต่อกัน 4 ปีได้มั๊ย?

ตรวจการบ้านตัวเองได้มั๊ย? ออกแบบมาแล้วหาคนที่ทำงานคล้าย ๆ กัน พร้อม ๆ กันมาช่วยกันติชมได้มั๊ย?

หรือมีอจ. มาช่วยดูได้มั๊ย? นี่คือข้อดีข้อการมาเรียนมหาวิทยาลัย เรียนที่ไหนก็ได้เหมือน ๆ กัน คือได้เพื่อนที่ทำงานคล้าย ๆ กันมาช่วยกัน มาอุ้มชูให้กำลังใจกัน

เรียนมหาวิทยาลัยถ้าเข้ม ๆ คุณต้องทำงานส่งหลายวิชา เรียนรู้หลายวิชาพร้อม ๆ กัน วิชาที่เค้าคิดกันมาแล้วว่าจำเป็น (มันก็มีบางวิชาที่เรียนแล้วก็เอ๊ะเรียนไปทำไม แต่ส่วนใหญ่ถ้ามองดีดี มันก็มีข้อดีแหละ สุดท้ายก็ได้ใช้ เพราะนักออกแบบเกมที่ดีสามารถดึงประสบการณ์ต่าง ๆ ของตัวเองมาใช้ในการออกแบบได้ ยิ่งรู้เยอะยิ่งดี)

ได้ยินบ่อย ๆ ว่า ไม่ต้องไปเรียนหรอกอ่านเองก็ได้ ดู YouTube ฟัง Podcast ดูเองเรียนเองก็ได้ อันนี้ต้องถามว่า

คุณคิดว่าเด็กมหาวิทยาลัยเค้าไม่ได้ดู YouTube ฟัง Podcast เรียนเองเหรอครับ?

เค้าก็ทำด้วยนอกเหนือไปจากการเรียนปกติในชั้นเรียน หรือบางชั้นเรียนก็ให้นักเรียนไปอ่านไปดูเพิ่มเอง แล้วคนที่อ่านเองเฉย ๆ ต้องมาสู้กับคนที่มีงานต้องส่งตามวิชาแล้วก็เรียนเองด้วย ผมคิดว่าคนที่เค้าทำทั้งสองอย่างน่าจะได้เปรียบมากกว่า

ที่สำคัญ อย่างที่บอกไปแล้ว คุณสมบัติหนึ่งนักออกแบบเกมที่ดี คือต้องสามารถดึงเอาประสบการณ์ที่เราเคยเจอมา มาใช้ในการออกแบบได้ การออกไปเรียนในมหาวิทยาลัยนอกจากการเรียนแล้วคุณยังได้ประสบการณ์ชีวิตที่แตกต่างด้วย

ผมก็ศึกษาการออกแบบเกมเอง แต่ผมจบสถาปัตย์เรียนออกแบบมาจากมหาวิทยาลัย เกมดีไซเนอร์หลาย ๆ คนก็ไม่ได้เรียนสายตรงมาแต่เค้าก็เรียนสิ่งที่ได้ประโยชน์มา ได้รับประสบการณ์ชีวิต ได้เพื่อนจากมหาวิทยาลัยครับ

ได้ยินบ่อย ๆ ว่า ไม่ต้องไปเรียนหรอกอ่านเองก็ได้ ดู YouTube ฟัง Podcast ดูเองเรียนเองก็ได้ อันนี้ต้องถามว่า

คุณคิดว่าเด็กมหาวิทยาลัยเค้าไม่ได้ดู YouTube ฟัง Podcast เรียนเองเหรอครับ?

แล้วสุดท้ายคนที่เค้าเรียนมหาลัยส่วนใหญ่ก็จะได้รับการจ้างงานก่อน ไม่ใช่เพราะเกรดหรือใบปริญญา แต่เพราะเค้าประสบการณ์เยอะกว่า (เป็นส่วนใหญ่) ในด้านการทำงานเอกสาร การสื่อสารความคิด ระบบการทำงาน process การทำงานที่ได้ฝึกฝนมามากกว่าคนที่ดู YouTube เองอยู่บ้าน

---

ถ้าจะเรียนรู้ด้วยตนเองควรเริ่มที่ไหน?

• เล่นเกมเยอะ ๆ หลาย ๆ เกม ไม่ใช่เล่นอยู่สามเกมแล้วโอ้ว ผมแม่งบรรลุแล้วเกมดีไซน์ เกมดีไซเนอร์เก่ง ๆ ที่ผมรู้จัก Steam library เค้ามีเกมเป็นพัน ๆ เกม
  • เล่นแล้วต้องรู้จัก analysis วิเคราะห์เกมให้เป็น ลองไปอ่าน blog เก่า ๆ ของผมได้
• เรียนรู้เรื่องการออกแบบ Design thinking
  • ควรแยกเป็นอีกคำถามสินะ เพราะจะยาว ไปที่ คำถามที่ 5
• ลองออกแบบเกมง่าย ๆ ดู แล้วเอาให้เพื่อนเล่น
  • ทำบนกระดาษ
  • ทำบน engine ง่าย ๆ แบบ Construct ก็ได้
  • ถ้าอยากลองทำ Unity ก็ไม่ได้ยากนะ น้อง ๆ นักเรียนมัธยมเค้าก็ทำกันได้มากมาย
• อ่านหนังสือเกมดีไซน์เอง ส่วนใหญ่เป็นภาษาอังกฤษนะ ภาษาไทยมีไม่เยอะจริง ๆ
• ดู YouTube ช่องที่เกี่ยวกับการออกแบบเกม ช่องที่นิยมกันเยอะ ๆ ก็แบบ
  • Masahiro Sakurai on Creating Games
    • สุดยอด youtube ของคุณมาซาฮิโระ ซากุไร ผู้สร้าง Kirby
    • พูดถึงการพัฒนาเกมในด้านต่าง ๆ ทั้งออกแบบ กราฟฟิก ไปจนถึงอนิเมชั่น
    • จากประสบการณ์ทำงานจริง จะได้เห็นเบื้องหลังเกมระดับ AAA ที่คุณซากุไรทำ แค่นี้ก็คุ้มแล้ว
  • Game Maker’s Toolkit
  • Extra Credits
    • วีดีโอเก่า ๆ ของ EXtra Credits จะพูดเรื่องพื้นฐานของ game design เยอะมากวีดีโอใหม่ ๆ หลังจากเค้าเปลี่ยนทีมก็จะมีปนปนหลาย ๆ เรื่อง
  • Design Doc
  • Game Developer Conference บน YouTube
    • มันจะมี GDC Vault ด้วยแต่ก็ดูไม่ได้ทุกอัน แต่จะมีเยอะกว่าบน YouTube
    • Game Developer Conference เป็นงานสัมนาเกมที่ใหญ่ที่สุดในโลก จัดทุกปีตัวงานหลักจะจัดที่อเมริกา มี GDC Europe, GDC Asia บ้างประปราย
    • เป็นงานที่เค้าให้นักพัฒนาเกมได้มาแบ่งปันความรู้กันเป็น talk สั้นบ้างยาวบ้าง
    • ถ้าไปดูที่ช่องจะมี video ของนักออกแบบระดับตำนานให้ศึกษาหลายท่าน
    • หรือแบ่งเป็นเรื่องที่เราอยากจะเรียนรู้หลาย ๆ หัวข้อเลย ดีมากมาก
• ฟัง PodCast
  • Magic: The Gathering – Drive to Work by Mark Rosewater
    • podcast ของคุณ Mark Rosewater head designer ของ Magic: The Gathering เกมการ์ดที่เป็นจุดตั้งต้นของ Trading card game ทั้งมวล
    • อันนี้เค้าจะพูดเรื่อง Magic เยอะมาก แต่ว่าถ้าลอง search ดูเค้าจะมีเรื่อง game design แทรกอยู่เรื่อย ๆ
    • แต่เนื่องจากคุณ Mark เค้าขยันมากตอนนี้มี 900 กว่าตอนแล้วอาจจะหายากนิดนึง
  • Board Game Design Lab
    • แม้ว่าจะเน้นเรื่องการออกแบบเกมกระดานแต่ว่ามีประโยชน์กับนักออกแบบเกมทุกคน
  • The Game Design Roundtable
    • โดยนักออกแบบเกม เพื่อนักออกแบบเกม เริ่มมาตั้งแต่ปี 2012
• หัดใช้โปรแกรม Office ต่าง ๆ Google Doc, Google Sheet, Microsoft Office
  • ทำงานหลัก ๆ ก็อยู่บน doc กะ sheet นี่แหละ ไม่ก็ Word กับ Excel
  • คนที่ใช้ office suit พวกนี้เก่ง ๆ คือแยกออกได้เลยว่า professional กว่าคนที่ใช้ได้แค่งูงูปลาปลา

---

มีหนังสืออะไรแนะนำมั๊ยครับ?

ท๊อป ๆ เลย อ่านสามเล่มนี้รู้เรื่องแน่นอน

• Characteristics of Games
  • หนึ่งในคนเขียนคือท่าน Richard Garfield ผู้ออกแบบ Magic: The Gathering
  • เขียนมา 10 ปีแล้ว แต่เป็นระดับ classic ของวงการ อ่านแล้วอาจจะเอ๊ะก็รู้อยู่แล้วนี่นา แต่ว่าการที่เค้าเอาสิ่งที่เราเหมือนจะรู้อยู่แล้วมาแจกแจงออกมาเป็นหมวดหมู่ทำให้คุณศึกษาเรื่องเกมได้ดีขึ้น เข้าใจมากขึ้น
• The Art of Game Design: A Book of Lenses by Jesse Schell
  • เล่มนี้แทบจะมีทุกอย่างที่ควรจะรู้เกี่ยวกับการออกแบบเกม
  • ออกมา 10 กว่าปีแล้วเช่นกันแต่ยังครองอันดับอยู่ในหนังสือเกี่ยวกับ game design ระดับต้น ๆ
  • ตอนนี้อยู่ที่ 2nd edition แล้วก็มีการอัพเดทอยู่เรื่อย ๆ
  • link ที่ให้ไปนั้นส่งไปที่เวปของบ.ของคุณ Jesse เลย จะมีรูปแบบให้เลือกใช้หลายอย่าง มีแบบเป็น web เป็น app ที่ list เอา lenses ต่าง ๆ ในหนังสือให้เอาไปใช้ได้ไวไวด้วย
• Game Balance by Ian Schreiber and Brenda Romero
  • เล่มนี้พึ่งออกตอน พฤศภาคม 2021 นี่เอง แต่อ่านแล้วได้ความรู้ที่เล่มอื่นไม่ได้บอกมากมาย
  • การทำ game balance ทำยังไง
  • วิธีการใช้ Google Sheet และ MS-Excel สำหรับการทำ game balance

---

ถ้าจะเรียนรู้เรื่องการออกแบบควรทำอย่างไรครับ?

การออกแบบไม่ใช่แค่คิดไอเดียอะไรใหม่ ๆ แต่มันคือ process

ผมเห็นมีคนเข้าใจผิดเยอะมากว่าการออกแบบหรือนักออกแบบมีหน้าที่คิดอย่างเดียว ไม่ใช่นะครับ คิดเป็นแค่ส่วนหนึ่งของ process การออกแบบเท่านั้นเอง เพราะมันมีขั้นตอนมากมาย ตั้งแต่

• ตั้งคำถาม ตั้งโจทย์
• Research
• Ideate(คิดไอเดีย)
• ทำลองทำ prototype
• Test ทดลองใช้
• Evaluation ประเมินผลลัพธ์
• แล้วก็วนกลับไปที่คิดอีกรอบ
• ทำอย่างนี้วนไปเรื่อย ๆ ปกติผมจะใช้คำง่าย ๆ ว่า
  • ทำ เทส แก้ วนวนไป

เพราะฉะนั้นคุณทำ process เหล่านี้ได้หรือยัง เข้าใจ process หรือยัง ถ้ายังก็ต้องไปฝึกฝนเรียนรู้เพิ่มเติม ที่ง่ายที่สุดคือลองออกแบบอะไรง่าย ๆ แล้วมีขั้นตอนเหล่านี้ดู ทำเกมกระดาน เกมการ์ด มีการตั้งโจทย์ว่าอยากทำอะไร ไป research ดูซิว่าในตลาดเค้ามีเกมอะไรบ้างที่เป็นแนวนี้ คิดหาทางออกไอเดียเยอะ ๆ แล้วลองทำ prototype ขึ้นมาดู เอาไปให้เพื่อนทดลองเล่นแล้ว กลับมาแก้อีกรอบ

งาน Design ถ้าไม่ได้ฝึกฝน อ่านเอาเฉย ๆ มันไม่ได้อะไรขึ้นมาหรอกครับ

มีไอเดียดีดี มันก็ดีครับ แต่เราไม่ได้ให้ค่าไอเดียดีดีเฉย ๆ นะครับ มันต้อง work ด้วย

สิ่งที่มีค่าจริง ๆ คือ idea ที่ดีแล้วมันทำงานได้จริง

คิดออกมาได้เฉย ๆ ถ้ายังไม่ได้เอาไปเทสเอาไปเล่นจริง ๆ แล้วเห็นว่ามันสนุกจริง ยังไม่นับว่าเป็นไอเดียที่ดีนะครับ มันแค่แปลก

การทำงานออกแบบเราเชื่อใน process การออกแบบครับ ว่าถ้าเราทำมันหลาย ๆ รอบ หลาย ๆ loop มันต้องดีขึ้นไปเรื่อย ๆ สิน่า

---

นักออกแบบเกมควรมีความรู้เรื่องใดบ้าง?

• มีความรู้เรื่องการออกแบบ process การ design
  • อย่างที่ว่าไว้ในคำถามที่ 5 การออกแบบมีหลายขั้นตอน ควรจะเรียนรู้ไว้
• มีความรู้เรื่องทฤษฏีการออกแบบเกม ที่จะมาใช้ประกอบกับความรู้ด้านการออกแบบ
  • ถ้าอ่านหนังสือ ดู YouTube ฟัง PodCast เรื่องการออกแบบเกมเยอะ ๆ ก็จะช่วยได้
  • เล่นเกมเยอะ ๆ ในมุมมองของ designer ก็จะช่วยฝึกฝนได้
  • Game system
  • มีความรู้ด้านการ balance เกม
• UX/UI User research
• มีความรู้ด้าน narrative, storytelling
  • พื้นฐานการเล่าเรื่องเป็นสิ่งจำเป็น
• มีความรู้เรื่องศิลปะ
  • Visual arts
  • Video arts
  • Photography
  • Fine arts
  • etc.
  • คุณควรจะคุยกับ artist ในทีมรู้เรื่องด้วยภาษาของเค้า
• มีความรู้เรื่องการเขียนโปรแกรม
  • คุณควรจะคุยกับ programmer ในทีมรู้เรื่องด้วยภาษาของเค้า
  • คุณควรจะ scripting ได้ประมาณนึง เผื่อต้องใช้ tool ในการทำงานหรือต้องทำ prototype ด้วยตัวเอง
• มีความรู้เรื่องจิตวิทยาผู้บริโภค
• มีความรู้เรื่องธุรกิจ
• มีความรู้เรื่อง sound
• มีความรู้เรื่อง data analysis
• มีความรู้รอบตัวบางอย่างเยอะกว่าคนอื่น
  • เอาไว้เป็นจุดขาย แบบบางคนเก่งเรื่องประวัติศาสตร์ บางคนเก่งเรื่องสถาปัตยกรรม บางคนเก่งเรื่องศิลปะวัฒนธรรม อะไรแบบนี้ เพราะถ้าจะบอกว่าเก่งเรื่องเล่นเกม มันก็ไม่ได้หนีกันมาก
• มีความรู้ทางคณิตศาสตร์
  • พีชคณิต แก้สมการง่าย ๆ ได้
  • ความน่าจะเป็น
  • สถิติ
  • Calculus
  • ตรีโกณมิติ
  • etc.
• ภาษาอังกฤษ
  • Text ต่าง ๆ Video, Podcast, หรือ forum ต่าง ๆ แหล่งความรู้ส่วนใหญ่เป็นภาษาอังกฤษทั้งนั้น
  • หรือบางทีต้องเขียน email ทำ presentation เป็นภาษาอังกฤษ
• ภาษาที่ 3 ก็ดีนะ
• มีความรู้ด้านการทำงานอย่างเป็นระบบ ถ้ามีคนถามว่าคำเหล่านี้แปลว่าอะไร ควรจะรู้บ้าง
  • Agile, SCRUM
  • DevOps
  • Waterfall
  • MVP
  • AB Test
• สื่อสารได้ดีทั้งฟัง พูด อ่าน เขียน
  • งานอีกอย่างคือต้องโน้มน้าวให้คนอื่นมาเชื่อในไอเดียกับความคิดของเรา ถ้าทำให้คนอื่นเชี่อไม่ได้ก็จะทำงานได้ยากประมาณนึง

ตอนนี้คิดออกประมาณนี้ถ้าคิดออกเพิ่มจะมาเติมนะครับ

หรือถ้ามีคำถามอะไรอยากถาม comment มาได้เลยครับ

ขอบคุณมากครับผม