ไม่ได้อัดเดทมานานขอโทษด้วยนะครับ

พอดีตอนนี้สอนหนังสือเป็นจริงเป็นจัง เลยหาเวลาว่างไม่ค่อยได้ ให้การบ้านเยอะก็ต้องตรวจการบ้านเยอะเป็นเรื่องปรกติ

วันนี้จะมาเล่าเรื่องการสอนนักเรียนทำบอร์ดเกมกันนะครับ เมเจอร์ที่สอนอยู่ตอนนี้มีวิชาเกมดีไซน์อยู่ด้วยกันหลายตัว ตัวที่สองที่นักเรียนจะต้องเรียนก็คือเรื่องเกี่ยวกับเกมแมคคานิก (ตัวแรกเป็นเรื่องประวัติศาสตร์กับการวิเคราะห์เกม)

โดยการเรียนการสอนก็แบ่งออกเป็นการบรรยายกับการทำโครงงานบอร์ดเกมครับ เราจะทำโครงงานกัน 4 ชิ้นด้วยกันเพื่อให้จบวิชานี้ ซึ่งหัวข้อของการออกแบบเกมแต่ละครั้งผมเองจะเป็นผู้กำหนด โดยการบรรยายก็จะสอดคล้องไปกับการทำโครงงานด้วย

ปัญหาที่เจอบ่อยๆ

นักเรียนชอบทำ RPG เกม

เมื่อมีการสั่งให้ทำโครงงานเกี่ยวกับอะไรก็ตาม จะมีคนส่งงานในรูปแบบเกม RPG เข้ามาเสมอ

รูปแบบ RPG ที่ว่าก็คือ มีตัวละครต่างๆ มีอาชีพ มีพลังชีวิต มีพลังโจมตี แล้วก็เดินมาสู้กัน ด้วยวิธีการต่างๆ

มีให้เห็นอยู่เรื่อยๆสันนิษฐานว่าเป็นสิ่งที่เด็กเล่นเกมส่วนใหญ่จะคุ้นเคยกัน ซึ่งผมก็จะให้เหตุผลกลับไปเสมอว่าถ้าทำเกม RPG คุณต้องเข้าใจด้วยนะว่า

1. นี่ไม่ใช่เกม Computer ค่าต่างๆที่คุณใส่เข้ามาจะไปอยู่บนกระดาษทั้งหมด แปลว่าคนเล่นต้องจำ(หรือเปล่า?)
2. ไม่มีการคำนวณช่วยใดใด คนเล่นต้องคิดเลขเองด้วยสมองทั้งหมด
3. โจทย์ของโครงงานไม่ใช่เรื่องการออกแบบเกม RPG ที่ต้องอาศัยการแทนบทบาทด้วยตัวผู้เล่นถึงจะสนุก เราเน้นกันที่การออกแบบ system ของเกม

ก็ไม่ได้ห้ามทำนะ แต่ว่าต้องจำไว้ว่าเราทำบอร์ดเกมไม่ได้ทำ digital game ถ้าทำแล้วทำอย่างไรถึงจะสนุก? มีเสน่ห์ และแก้ปัญหาการจำค่า พลัง ท่าไม้ตาย พลังพิเศษต่างๆให้ผู้เล่นเล่นได้ง่ายๆ เพราะว่าถ้าต้องเล่นไปเปิดคู่มือไปมันจะสนุกเหรอ?

อันนี้ต่างจากการเล่นเกม Tabletop RPG เพราะว่าการเล่น Tabletop RPG เป็นการเล่นเพื่อสร้างประสบการณ์ โดยที่สิ่งที่ผู้ออกแบบใส่มาให้นั้นต้องเน้นที่รายละเอียดเพื่อสร้างประสบการณ์ให้ผู้เล่นเข้าไปอยู่ในโลกนั้นๆให้ได้

นักเรียนไม่ค่อยทดสอบเยอะเท่าที่ควร

ผมบอกนักเรียนไปเลยว่าถ้าคุณไม่ทดสอบ แปลว่าคุณไม่ได้ทำเกม การทำเกมคือการทดสอบเกมไปเรื่อยๆแล้วหาทางทำให้มันดีขึ้น หลักการณ์ในการทดสอบที่ผมสั่งให้นักเรียนทำก็คือ

1. ทดสอบเยอะๆ และจดบันทึกให้ละเอียด
   • ถ้าทดสอบแค่หนสองหนมันอาจจะฟลุ๊กก็ได้ ใครจะไปรู้
   • จดบันทึกนี่สำคัญมากเพราะว่าเราไม่ได้ทำงานคนเดียว (ในที่นี้ผมเป็นลูกค้า) ผมก็อยากรู้ว่าผลการทดสอบนั้นๆเกิดอะไรขึ้นบ้าง ทำไมดีไซเนอร์ถึงได้เปลี่ยนแปลงสิ่งต่างๆ?
   • ต้องสื่อสารให้ได้
2. หากลุ่มเป้าหมายมาทดสอบ อย่าเล่นแต่กับตัวเองหรือเพื่อน
3. เปลี่ยนคนทดสอบบ้าง เพราะว่าคนที่ทดสอบเกมเราบ่อยๆ อาจจะใช้ซ้ำไม่ได้แล้ว บางทีเราเปลี่ยนแปลงเกมของเราไปเยอะ แต่เค้ายังจำภาพเก่าๆได้แล้วเอาภาพนั้นมาซ้อนกับภาพใหม่
4. ทำ Blind Test: Blind Test คือการทดสอบการเขียนกฎการเล่นเกม คือส่งคู่มือเกมให้ผู้ทดสอบอ่านแล้วเราต้องไม่พูดอะไรเลย แล้วดูซิว่าเค้าอ่านคู่มือที่เราส่งให้แล้วเล่นเกมได้มั๊ย? ถ้าเป็น digital เกมก็คือเปิดให้เล่นแล้วไม่สอนดูซิว่าเกมนี้คนเล่นเล่นเป็นมั๊ย อย่าลืมว่าเราไม่ได้แพ็คตัวเราลงไปในกล่องด้วย เราตามไปสอนคนเล่นทุกคนไม่ได้นะ
5. เราทดสอบเกมไม่ได้หาคนชนะ เราหาทางทำให้เกมดีขึ้น ตอนทดสอบไม่ต้องเล่นจนจบก็ได้ เพราะว่าสิ่งที่ทำให้คุณชนะเพียงอย่างเดียวในการทดสอบก็คือคุณสามารถทำให้เกมคุณดีขึ้น
6. ต้องทดสอบเกมเพื่อนด้วยนะ จะได้ช่วยกันทำ เป็นโอกาสฝึกฝนที่หาได้ยาก

นักเรียนเขียนเอกสารการออกแบบไม่ละเอียด

สิ่งที่ผมต้องการจากเอกสารการออกแบบของนักเรียนก็คือ ผมต้องการให้เขาสื่อสารกับผมซิว่า

1. Concept: คุณมีความต้องการจะทำอะไรในโครงงานนี้ มี concept อะไรกับงานนี้ อยากทำอะไรเป็นพิเศษหรือเปล่า เพราะว่ามันจะเป็นสิ่งที่สำคัญมากเพราะถือว่านี่คือ Design Goal ของโครงงาน
2. Design: ถ้ามี Design Goal แล้วเนี่ยมี Concept แล้ว ทำอย่างไรถึงจะไปถึงจุดนั้นๆได้ อยากทำอะไร? อย่างไร? มีวิธีไหน? ก็ต้องเล่ามาว่าเกมที่ว่านี้มี Mechanic อย่างไร ทำอะไรได้บ้าง คิดว่ามันจะไปสนุกที่ตรงไหน? วางแผนอะไรไว้ จะใช้วิธีอะไร? ต่างๆ
3. Change Logs: แก้อะไรไปบ้างจากหนที่แล้ว เพราะว่าผมให้ส่งเอกสารนี้ทุกอาทิตย์ อยากรู้ความเป็นไปของโครงงาน ไปทดสอบมาแล้วมีอะไรดีขึ้นบ้างมั๊ย?

บางทีถ้าส่งมาแล้วเขียนมาไม่ละเอียดผมก็ไม่สามารถให้ความเห็นช่วยเค้าได้ ต้องพยายามสื่อสารกันตรงนี้ให้ได้

สิ่งที่เน้น

1. ทดสอบได้ไว อุปกรณ์ต้องพร้อม ถ้าอยากทดสอบ mechanic ต่างๆ ต้องทำได้ภายใน 5 นาที ตัดกระดาษ tokens ตัวเดิน ปากกา ดินสอ ยางลบ ลูกเต๋าต้องพร้อม มีไว้ใกล้ๆมือ ทดสอบได้ไวไว ทันใจ ทันที
2. ทดสอบเยอะๆ หาเวลาให้ได้ ถ้าไม่ได้ทดสอบก็ไม่ถือว่าได้ทำเกม ต้องทดสอบหาทางทำให้ดีที่สุด ไอเดียดีดีสู้สิ่งที่เราได้จากการทดสอบไม่ได้หรอก
3. เขียนเอกสารต่างๆให้ละเอียด บันทึก สื่อสาร เข้าใจง่าย มีประโยชน์
4. ช่วยเพื่อนทดสอบ เพราะว่าคุณได้เรียนไปด้วยจากการช่วยเพื่อนทำ ไม่ว่าจะเป็นการให้ความเห็น การอ่านเอกสาร การออกความคิดต่างๆ

เรื่องเล่า

ไอเดียดีดีสู้การทดสอบไม่ได้หรอก มีอยู่หนนึงเราทำ lab ทดสอบกันนักเรียนเค้าก็พยายามอธิบายให้ผมฟังว่าเกมของเค้าเป็นอย่างไร ผมก็อ่ะโอเค พยายามคิดตามในหัว ก็ยังคิดตามได้ไม่เท่าไหร่ ก็บอกว่า เอางี้คุณทำเลยดีกว่า แค่คิดไม่ได้อะไรขึ้นมาหรอก

เค้าก็คว้าอุปกรณ์รอบๆตัว กระดาษ ปากกา บอร์ดเก่าๆ แล้วก็ลองทำเกมขึ้นมาตรงนั้นเลย ผลปรากฎว่า สนุกได้อย่างไม่น่าเชื่อ พวกเราก็ลองเล่นกันสักพัก หัวเราะกันดังจนคนข้างนอกคลาสต้องวิ่งเข้ามาดู แล้วหลังจากนั้นไอเดียก็เริ่มพรั่งพรู ลองทำโน่น ลองทำนี่ดูมั๊ย เผื่อมันจะสนุกขึ้น ตอนนี้โครงงานนี้ยังไม่จบ ผมก็ยังรออยู่ว่ามันจะเป็นอย่างไรต่อไป

โดยหลักการ พอพบไอ้ความสนุกนี่แล้วก็ต้องเก็บเอาไว้ ทำอย่างไรให้มันออกมาอีกให้ได้ เราก็ต้องมาทำความเข้าใจกันว่า มันมาอย่างไร? จะทำให้เกิดอีกได้อย่างไร? ทำอย่างไรจะให้มันแข็งแรงขึ้นไปกว่านี้?

หาความสนุกให้เจอ หรือสร้างมันขึ้นมาให้ได้ แล้วทำให้มันแข็งแรงขึ้น คือหัวใจของการเรียนการสอนวิชานี้ครับ

ขอบคุณครับ

ปล. ภาพที่ติดมาด้วยคือโปรเจคที่แล้วที่นักเรียนส่งกันมาครับ สั่งให้ทำใส่กล่องขนาดเดียวกันให้เรียบร้อย พร้อมเอกสารคู่มือต่างๆต้องพิมพ์มาให้ครบอยู่ในนั้น